Municipium Ulpiana-Justiniana Secunda (Priština)

Status

Vrsta zaštite: Pod zastitom Data e Mbrojtjes: 1955

Vrsta zaštite: Pod privremenom zastitom Data e Mbrojtjes: 2011

Vrsta zaštite: Pod privremenom zastitom Data e Mbrojtjes: 2012

Istorijat

Rimski i vizantijski antički lokalitet Ulpiane je nedvosmisleno jedna od najinteresantnih arheoloških centara na Kosovo i u širem regionu Ilirskog regionu. Prostiranje blizu depozita minerala/ruda bogatim plemenitim metalima, pozicioniranje u obradiva zemljišta i sa slikovitim pejzažom oko nje, kao i ključna geostrateška pozicija na jednoj raskrsnici antičkih puteva koji su povezivali istok i zapad, bili su određijući faktori za njeno osnivanje, razvoj i postojanje vekovima. Tokom Rimskog Perioda, Ulpiana je bila jedna od glavnih gravitiranih komunikativnih centra između Konstandinopolja i Rima, i veoma blizu grada bila je putna raskrsnica koja je povezivala Jadransko more sa Egejskim morem i indirektno sa Crnim more. Štaviše, poznat je komunikativni put Via Lissus-Naissus i za Scupi, putne komunikativne mreže koje se susreču veoma blizu Ulpiane. Život i prvi tragovi civilizacije na Ulpiani dokazani su od ranog praistorijskog doba, ali treba posebno potencirati da tokom perioda poznatog prema žargonu arheologa kao Bronzano Doba i Gvozdeno Doba ili drugačije poznato kao Dardanska drevnost. Međutim, Ulpiana je postigla forme jednog urbanizovanog centra nekoliko decenija posle okupiranja Dardanskog Carstve od Rimljana, odnosno na kraju prvog veka naše ere i razvija se od jednog drevnog Dardanskog naselja ili koncentrirani opidum, u jedno široko i otvoreno naselje veoma organizovano gde se pokazuju atributi jednog tipičnog rimskog grada. U vezi osnivanja ovog arheološkog centra misli se da Ulpiana 169 n.e. godine dobija status Municipa (Municipium Ulpianum). Ipak, svoj najveći razvoj Ulpiana je postigla u periodu između III i IV veka n.e., ovo je period kada ona postaje jedan veoma jak politički, ekonomski i kulturni centar jedne šire teritorije unutar Dardanije postajući ključna tačka širenja antičke civilizacije. Grad tokom ovog vremenskog perioda uživa epitet Municipum Ulpiana Splendissima – municipium veličanstvene ili odlične Ulpiane, koja je bila karakteristična po mrežama ravnih puteva, ortogonalnog sistema, vodovoda, stambenih objekata kao i sa javnim objektima, sakralnih, profanih i utilitarnih, i uvek metalurški, zanatski, trgovinski i poljoprivredni urbani centar tokom 5 prvih vekova prvog milenijuma i posebno tokom vladavine Justiniana u VI veku, ovo je vreme kada je preimenovana u JustinianaSecunda. Što se tiće arheoloških istraživanja, od druge polovine prošloga veka i do dandanas, antički grad Ulpiane bio je u kontinuitetu areal studija pod lupom i pijukom lokalnih i stranih arheologa, i do sada otkriveni su nekoliko spomenika kulta i sakralnih objekata, delovi okružnih zidova zajedno sa odbrambenim kulama, castrum ili rimski vojni garnizon, na stotine fragmenata različitih predmeta/artefakti kao u obliku, materijalu i destinaciji, ali i ljudski ostaci, sve su ovo dokazi veoma važne materijalne kulture za arheologiju koje su parcialno studirane ali će biti sistematski proučavane i ubuduće od specialista različitih naučnih disiplina koje doprinose velikoj arheološkoj nauci. Pošto je naš vek, vek tehničkih I naučnih inovacija, Ulpiana podvrgnuta je razrađenim studijama sa sofisticiranim istraživačkim sredstavima koje u suštini su nametljive ili metode bez fizičke intervencije. Zahvaljujući saradnji između Nemačkog Arheološkog Instituta I Arheološkog Instituta Kosova sprovodena su geofizička snimanja sa metodom Fluxgate Magnetometar, Gradiometar, Georadar povezano sa GIS sistemom, I snimljeni su više od 50 hektara zemlja sa arheološkim potencijalom u arealu Ulpiane. Osim naučnog karaktera, ova podzemna snimanja takođe će pomoči planiranju budučih arheoloških projekata, a posebno stvaranje uslova i pripremi razvojnih planova za promociju kulturnog turizma ili poznato na svetu kao Arheoturizam, i kao preduslov ima podizanje sistema infrastrukture turizma u Arheološkim Parkovima. Na drugoj strani, ova istraživanja će pomoči takođe u utvrđivanju karaktera i višeslojne arheološke prirode na Ulpiani.

Nazivi i reference

Jedinstveni broj: 002120

Naziv: Municipium Ulpiana-Justiniana Secunda

Klasa: Lokalitet Arkeologjik

Institucija: AIK

Lokacija

Država: Kosovo

Opština: Priština

Grad / Selo: Gračanica

Lokacija: Ulpiana

Poštanski fah:

Naziv ulice:

Funkcionalna vrsta i datiranje

Vrsta (Tip):Arkeologjike - SRB

Period: Rimski Period

Vek: II

Saznajte kroz mapiranje:

Razvoj Databaze je bio moguć sa velikom podrškom Britanske Ambasade u Pristini. Izraženi sadržaj u njoj je, odgovornost Ministarstva Kulture, Omladine i Sporta i ne odražava obavezno mišlenja donatora.
Projekat za izradu ove baze podataka je proveden od strane Švedske Fondacije Kulturne Baštine bez Granica CHwB.
© 2014 / Izraženi sadržaj je odgovornost Vlade Kosova ili Ministarstva kulture, omladine i sporta i ne predstavlja satavove donatora.