Hidroelektrana – Muzej elektroprivrede (Prizren)

Status

Vrsta zaštite: Pod zastitom Data e Mbrojtjes: 50/77

Vrsta zaštite: Pod privremenom zastitom Data e Mbrojtjes: 2011

Vrsta zaštite: Pod privremenom zastitom Data e Mbrojtjes: 2012

Istorijat

U klisuri reke Bistrice, na udaljenosti od 2,5 km od Prizrena, nalazi se objekat hidroelektrane „Prizrenka“. Njena izgradnja je trajala od 1926. do 1928. godine, a izgrađena je doprinosom građana i bankarskim kreditima. Zgradu je projektovalo i sagradilo jedno austrijsko preduzeće. Objekat je imao savremene elemente tog vremena: vodene turbine, deo za čišćenje vode od otpada, kanal, opremu za dovod vode u turbinu i generator snage 160 KW. Zbog velike potražnje za električnom energijom, 1936. godine je pušten u pogon i drugi generator istog kapaciteta. Objekat je projektovan u dve etaže, u prizemlju je velika komora u kojoj se nalaze dva generatora i ostala prateća oprema, dok su se u drugoj komori nalazili uređaji za otpremanje struje. Na gornjem spratu se nalazila soba za inženjera koji je bio nadzornik hidroelektrane. Jedan deo prvog sprata je prvobitno bio pokriven ravnim krovom, a krovu se pristupalo sa severne strane sobe za inženjerske sobe. Kasnije je ravan krov pokriven kosim jednovodnim krovom prekrivenim glinenim crepom. Austrijski arhitekta je izabrao najpovoljnije mesto za eksploataciju vode i potrudio se da ovaj industrijski objekat uklopi u prirodni ambijent tako što mu je dao oblik zamka, inspirisan Gornjim zamkom koji se nalazi u blizini. U isto vreme i u istom stilu izgrađene su i dve trafo stanice koje su distribuirale struju po gradu Prizrenu. Objekat je sazidan od tesanog kamena povezanog krečnim malterom, s tim što su uglovi urađeni od pune cigle. Konstrukcija između spratova je napravljena od drveta. Ravan krov je napravljen od armiranog betona. Prozori su pravougaonog oblika, sa polukružnim otvorima u gornjem delu. Ulazna vrata u prizemlju su napravljena od hrastovog drveta, sa polukružnim otvorom u gornjem delu. Hidroelektrana je napajala električnom energijom grad Prizren u periodu od 1929. do 1973. godine. Ova zgrada koja je važna za industrijsku istoriju grada je 1979. godine pretvorena u Muzej elektroprivrede Kosova. Prilikom adaptacije zgrade u muzej izvedeni su restauratorski radovi, zamena prozora na etažama, malterisanje unutrašnjih zidova, restauracija zidova sa spoljne strane, popunjavanje fuga cementnim malterom, adaptacija prostora sa električnom opremom u prizemlju u izložbeni prostor, uređenje dvorišta i izgradnja sanitarnih čvorova u dvorištu. Prostor na prvom spratu preuređen je u bife. U dvorištu su nalaze uređaji iz raznih elektrana na Kosovu. Posle adaptacije objekta za muzej ova prostorija je pretvorena u restoran. Muzej elektroprivrede koji se nalazi u istorijskoj građevini hidroelektrane predstavlja jedinstveni primer na Kosovu da se industrijski objekti smatraju kulturnom baštinom. Muzej je bio u funkciji do sredine 80-ih godina. Posle dugog perioda u kojem nije održavan, tokom 2011. godine, donacijom Ambasade Sjedinjenih Američkih Država izrađen projekat restauracije od strane RCKN i CHwB. Restauratorski radovi su počeli u 2012. godini, a tom prilikom su izvedeni sledeći radovi: restauracija strukture zidova, izgradnja novog krova, restauracija unutrašnjih zidova, konzerviranje prozora i autentičnih vrata u prizemlju i restauracija dvorišta. Planirano je da se posle završetka restauratorskih radova muzej ponovo vrati u funkciju Muzeja električne energije. Hidroelektrana svojim karakterističnim položajem, usklađenošću sa okolnom sredinom, arhitektonskim obeležjima kao zgrada sa jedinstvenom arhitekturom sa početka XX veka, kao i sačuvanim autentičnim elementima predstavlja spomenik od velike umetničke, istorijske, društvene, naučne vrednosti, i to ne samo za Kosovo, već i za ceo region.

Nazivi i reference

Jedinstveni broj: 001425

Naziv: Hidroelektrana – Muzej elektroprivrede

Klasa: Monument

Institucija: RCKN - Prizren

Lokacija

Država: Kosovo

Opština: Prizren

Grad / Selo: Prizren (Jablanica)

Lokacija: Klisura Bistrice

Poštanski fah: 20000

Naziv ulice:

Funkcionalna vrsta i datiranje

Vrsta (Tip):Arkitektuale - SRB

Period:

Vek: XX

Saznajte kroz mapiranje:

Razvoj Databaze je bio moguć sa velikom podrškom Britanske Ambasade u Pristini. Izraženi sadržaj u njoj je, odgovornost Ministarstva Kulture, Omladine i Sporta i ne odražava obavezno mišlenja donatora.
Projekat za izradu ove baze podataka je proveden od strane Švedske Fondacije Kulturne Baštine bez Granica CHwB.
© 2014 / Izraženi sadržaj je odgovornost Vlade Kosova ili Ministarstva kulture, omladine i sporta i ne predstavlja satavove donatora.