Kisha e Shën Spasit (Prizren)

Statusi

Lloji i Mbrojtjes: Nën mbrojtje të përhershme Data e Mbrojtjes: 1598/48

Lloji i Mbrojtjes: Nën mbrojtje të përkohshme Data e Mbrojtjes: 2010

Lloji i Mbrojtjes: Nën mbrojtje të përkohshme Data e Mbrojtjes: 2011

Lloji i Mbrojtjes: Nën mbrojtje të përkohshme Data e Mbrojtjes: 2012 - 2014

Historiku

Kisha e Shën Spasit ndodhet në Zonën Historike të qytetit, respektivisht në pjesën juglindore të Nënkalasë. Në bazë të një burimi shkrimor(Hrisobulla e Dushanittë vitit 1348) ku ndër të tjerash përmendet edhe kjo kishë si pronë e Mladen Vladojeviqit dhe nënës së tij, e cila është ndërtuar mes viteve 1333-1335, ndërsa në vitin 1348 i dhurohet Manastirit të Kryeengjëjve. Në pjesën e dytë të shek XVIII komuniteti i Cincarëve (Vllah) të Prizrenit e fitoi të drejtën e shfrytëzimit të kishës për nevojat e veta. Pas një kohe gjegjësisht në vitin 1836 Cincarët filluan me ndërtimin e kishës së re e cila e mori emrin kisha e Shën Trinisë me ç'rast kishës ekzistuese i shtohen muret më të larta dhe kambanorja. Për arsye të rrethanave të panjohura ky ndërtim nuk u përfundua. Kjo kishë u shfrytëzua nga Cincarët deri në vitin 1912. Pas vitit 1912 e deri në vitin 1999 kisha shfrytëzohej vetëm gjatë festave religjioze. Objekti është kishë mesjetare me elemente të Bizantit të vonshëm. Kisha ka dimensione modeste, me planimetri të tipit kryqi i brendashkruar. Planimetria është njëaniatëshe me pronaos dhe qemer të kryqëzuar dhe me narteks në anën perëndimore. Kisha është e mbuluar me kupolë oktagonale të ndërtuar mbi tambur. Hyrja ndodhet në anën perëndimore ku nga narteksi kalohet në naos dhe më pas në ambientin e altarit. Absida nga brenda ka formë të harkuar ndërsa nga jashtë paraqitet tri-faqëshe. Edhepse në shikim të parë duket si një kishëz me përmasa të vogla, sa i përket vëllimeve arkitekturore si në pamjen e jashtme dhe të brendshme monumenti ka arritur përpunim të lartë artistik e konstruktiv. Teknika e ndërtimit të kishës është me Klausonazhë (kombinimi i rendeve të tullës me gur) në gjithë planimetrin e saj. Elementet e terakotës në kupolë, rreth dritareve, në arkitraje dhe harqe gjysmë-rrethore të dritareve vazhdojnë skemën e njëjtë dekorative si në fasadë. Afresket janë vizatuar në dy faza. Afresket në shenjtore janë ekzekutuar së pari, gjatë dekadës së katërt të shek. XIV. Kurse pjesa tjetër e afreskeve janë pikturuar në vitin 1348. Pikturat murale që ndodhet në brendinë e kishës, megjithëse kanë pësuar dëmtime gjatë djegieve dhe ri-gëlqerimit, megjithatë janë mjaft të pasura. Në dallim nga kishat tjera të Prizrenit, këtu vërehen proporcionet më të zhvilluara në formë dhe një nivel më i lartë i trajtimit arkitektonik. Duke u bazuar në format dhe teknikën e ndërtimit monumenti i përket kishave të gjysmës së parë të shek XIV. Në vitet 1953-63 është bërë konservimi i kishës. Ndërsa gjatë viteve 2010 - 2011 nga ana e UNESCO-s është bërë restaurimi i kishës, me ç'rast janë restauruar strukturat e mureve, kulmi dhe enterieri. Në bazë të pozitës së saj dominonte, formës dhe trajtimit arkitektonik dhe konstruktiv, kjo kishë paraqet një prej monumenteve religjioze më karakteristike për Prizrenin.

Emërtimet dhe Referimet

Numri Unik: 002855

Emri: Kisha e Shën Spasit

Klasa: Monument

Institucioni: QRTK – Prizren

Lokacioni

Shteti: Kosove

Komuna: Prizren

Qyteti/Fshati: Prizren

Lokaliteti: Nënkalaja

Kodi Postar: 20000

Emri i rrugës: "Nen-Kalaja"

Lloji funksional dhe datimi

Lloji (Tipi):Arkitektuale

Periudha: Mesjetë e Vonë

Shekulli: XIV

Mbështetur nga:

Zhvillimi i Databazes është bërë i mundshëm me mbështetjen gjeneroze të Ambasadës Britanike në Prishtinë. Përmbajtja e shprehur në të, është përgjegjësi e Ministrisë së Kulturës, Rinisë dhe Sportit dhe nuk reflekton domosdoshmërisht pikëpamjet e donatorëve.
Projekti për zhvillimin e kësaj baze të të dhënave është implementuar nga Fondacioni Suedez për Trashëgimi Kulturore pa Kufij - CHwB.
© 2014 / Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit / Departamenti i Trashëgimisë së Kulturës.